Ангилал

Стратеги

40 МЯНГАН ТӨГРӨГӨӨР 50 САЯ ТӨГРӨГИЙН “ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ХАМГААЛАЛТ” АВАХ БОЛОМЖТОЙ

Арваад жилийн өмнө манай компанид Чехээс 20 настай оюутан дадлага хийхээр ирсэн юм. Удалгүй өвөл ч болж байгууллагаараа цасны баярт явж, цана чаргаар гулгах болоход нөгөөх маань “Хэрвээ би цанаар гулгаж байгаад хөлөө гэмтээчихвэл, миний эрүүл мэндийн даатгал энд үйлчлэхгүй…” гэж хэлээд татгалзаж билээ.

Би тэгэхэд нас залуу хүн гэхэд эрсдэлийн талаар тийм өндөр ухамсартай байгааг нь, Чех  Монголтой л адилхан социалист орон байсан гэхэд иргэд нь бүгд даатгалд хамрагдсаныг мэдэрч ихэд гайхаж билээ.

Саяхан нэгэн танил маань хорт хавдар хэмээх аймшигт өвчнөөр өвдөж, бидний хэдэн найзууд нийлж, мөнгө цуглуулж өгөв. Орой нь харих замдаа “Хэрэв бид Англид байсан бол ингэж мөнгө цуглуулах байсан болов уу?” гэж өөрийн эрхгүй бодсон юм.

Бид өдөр бүр телевиз, радио, сонин, фэйсбүүк гээд мэдээлэл авч байгаа бүхий л хэрэгслээсээ эмчилгээний төлбөр цуглуулах хандивын аян, уриалга харсаар нэгэнт дасал болчихжээ. Хэрвээ бид Монголд биш Англид байсан бол найздаа эмчилгээний төлбөр цуглуулж өгөх биш харин баглаа цэцэг л өгөх байсан юм.

Цааш унших

Стратеги

Амжилтын нууц 1: Төгсгөл

Дэлхийн тавдах том цаас үйлдвэрлэгч Stora Enso 1280 онд байгуулагдсан. Эднийх дэлхийн хамгийн хөгшин компани гэж зүй ёсоор тооцогдоно. Тэгвэл барилгын Kongo Gumi компани анх 578 онд байгуулагдсан. Гэхдээ эднийх ихэнх хугацаандаа гэр бүлийн бизнес хэлбэртэй байсан учраас анхны компани гэж тооцогддоггүй.

Компани 800 жил оршин тогтнож чадна. Харин та чадахгүй. Компани төгсгөлгүй байж болно. Харин бид төгсгөлтэй.

Бидний бүтээмж гаргах хугацаа сайндаа л 30 жил. Цэцэрлэгээс авахуулаад 20 жил сурсныхаа дараа шүү дээ.

Харамсалтай нь хүмүүс үүнийг тэр бүр анзаарч боддоггүй. Цаг хугацааны мэдрэмж сул байдаг. Энэ нь бүтээмж муутай байх үндсэн шалтгаан болдог.

Жишээ нь нэг залуу хэлтсийн захирал болж тушаал дэвшжээ гэж бодъё. Яавал энэ залуу амжилт гаргаж, дараагийн шатанд гарах вэ?
Цааш унших

Стратеги

ЗЭЭЛИЙН ХҮҮГ БУУРУУЛАХ ҮНДЭСНИЙ СТРАТЕГИ /ТАТАЖ АВАХ/

ЗЭЭЛИЙН ХҮҮГ БУУРУУЛАХ ҮНДЭСНИЙ СТРАТЕГИ

Сүүлийн 27 жилийн хугацаанд Монгол улсын эдийн засгийн өсөлтийг хязгаарлаж ирсэн зээлийн өндөр хүүг бууруулснаар хөрөнгө оруулалтын орчин сайжирч, ажлын байр нэмэгдэж улмаар Бодит Дотоодын Нийт Бүтээгдэхүүн хурдацтай өсөх боломжтой билээ.

Иймд бид бүхэн эдийн засгийн голлох онолууд болон Монгол улсын өнгөрсөн 27 жилийн хугацаан дахь эдийн засгийн нөхцөл байдлыг харгалзан үзэж  Зээлийн хүүг бууруулах үндэсний стратегийг боловсрууллаа.

Энэхүү стратегийг Монголын төр үндсэн бодлогын стратеги болгон батлаж, хувийн хэвшилтэй хамтран хэрэгжүүлснээр Монгол улсын зээлийн хүүг одоо буй 19 хувиас 9 хувь болгон бууруулж, Монгол улсын эдийн засагт бодит өсөлтийг авчирч иргэдийн амьдралд бодитой хувь нэмэр, бизнесийн салбарт шинэ шинэ боломжуудыг бий болгох ач холбогдолтой юм.

Эрхэм таныг Монголын томоохон эрдэмтэн, судлаачид, Голомт банкны эдийн засагчид болон гадаадын туршлатагатай эдийн засагчидын хамтран боловсруулсан энэхүү баримт бичигтэй танилцана уу.

Та Зээлийн Хүүг Бууруулах Үндэсний Стратегийг ЭНД дарж татан авна уу.

Стратеги

КОМПАНИУД СУРГУУЛЬ БИШ

Анх дээд сургууль төгсөхөд хүмүүс “ажил дээр л гарч юм сурна,  сургуульд юу сурах вэ дээ” гэж ярихыг сонсоод бага зэрэг гайхаж билээ. Мэдээж хүн үхэн үхтлээ л суралцдаг.  Практик дээр сурсан мэдлэг, чадвар юунаас ч илүү үнэ цэнэтэй. Америкт ч тэр, Англид ч тэр, Монголд ч тэр яг л адилхан.

Гэхдээ бид арай л хэтрүүлсэн байна.

Дэлхийн өрсөлдөх чадварын тайланд Монголын компаниудад тулгамдаж байгаа хамгийн том асуудал нь улс төр, санхүүжилт, технологи аль нь ч биш, харин ХҮН гэж гарчээ. Би үүнийг практик дээр баталж чадна. Монголын компанийн захирлуудын хамгийн том толгойны өвчин бол чадвартай, бүтээмжтэй ажилтан олох явдал байдаг.

Цааш унших

Стратеги, Хүний нөөц

ФИНТЕК

Тэрбум гаруй хүн амтай хятадууд Wechat-аа ашиглаад хоорондоо мөнгө шилжүүлж, хүлээн авдаг болоод 10 гаруй жил өнгөрч. Харин Англичууд Zopa-гаараа зээл өгч авч, хөрөнгө оруулалт хийж байна. Америкчууд Square Cash-ынхаа тусламжтайгаар ойролцоо байгаа хүмүүс рүү эсвэл и-мэйл хаягаар гүйлгээ хийж байна. Энэ нь улам төгөлдөржиж виртуал карттай болсноор ApplePay-гээр төлбөр тооцоогоо хийдэг болж.

Мөн Америкт Facebook-ын найзууд хоорондоо мөнгө шилжүүлж, кофены мөнгөө над руу “Венмодчихоорой” гэж ярилцах нь хэвийн үзэгдэл болж. Нэг ёсондоо тэд ухаалаг утасныхаа аппликейшны ганц товчийг дараад л цаг хугацааг товчилж, банк санхүүгийн үйлчилгээг хэдхэн секундэд авчихаж байгаа хэрэг л дээ.

Харин бид ийм хялбархан шийдчих гарц байхад, улиг болсон банкны үйлчилгээгээ авсаар байх уу?  Бид тийм их их завтай хүмүүс үү?

Цааш унших

Стратеги, Эдийн засаг ба Санхүү

ХЭДЖИНГ : ХАНШИЙН ЭРСДЭЛЭЭС ЯАЖ ХАМГААЛАХ ВЭ? – ҮРГЭЛЖИЛЭЛ

Өмнөх хэджинг нийтлэлийн үргэлжлэл болгож энэ нийтлэлийг бичиж байна. Өмнөх нийтлэлтэй холбоотой олон асуулт ирсэн тул энд заримд нь хариулах болно.

Санхүүгийн зах дээрх валют, алт, мөнгө, нефть, зэс, нүүрс, хувьцаа, бонд зэрэг бүхий л хэрэгслүүдийн ханш маш их савалгаатай байдаг. Бизнес хийж байгаа хүмүүст АШИГ ба ЭРСДЭЛ гэсэн алтан дүрэм үйлчилдэг. Их ашиг олъё гэвэл их эрсдэл хүлээж таарна. Эрсдэл хүлээхгүй гэвэл ашиг олоход хэцүү болно. Ийм л энгийн.

Тэгэхээр эрсдэлийн менежментийн ухаан нь бүхэлдээ авч байгаа эрсдэлээ бүрэн ойлгож, түүнийг зөв удирдах, эцэст нь ахиухан ашиг олох тухай асуудал юм.

Өнөөдөр доллар төгрөгийн ханш ₮2,500 төгрөгт хүрлээ. Ханш ₮1,600 төгрөг байхад доллараар зээл авсан бизнес эрхлэгчийн бодит хүү нь ханшийн алдагдалтайгаа нийлээд 60 хувь даваад явж байна. Монголбанк, Хөрөнгийн бирж, Монголын банкууд нийлээд доллар төгрөгийн (дилерүүд долларын ханш гэж ярихгүй, харин доллар төгрөгийн ханш гэж ярьдаг. Энэ нь 1 доллар хэдэн төгрөгтэй харьцаж байгааг илэрхийлдэг. Энэ нь зөв хэлц юм.) форвард ба опшин зах зээлийг бий болгох хэрэгтэй нь харагдаж байна. Яагаад одоо болтол бий болдоггүй нь хоёр үндсэн шалтгаантай:

Цааш унших

Стратеги, Эдийн засаг ба Санхүү

Эдийн засаг 2017 онд

Улсын эдийн засгийн хэмжээг  дотоодод үйлдвэрлэсэн нийт бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний үнийн дүнгээр хэмждэг билээ. Тэгвэл Монголын эдийн засаг 2016 онд 2009 оноос (ДНБ -1.9%) хойш анх удаа агшсан үзүүлэлттэй гарах нь. Өөрөөр хэлбэл 2016 онд бид 2015 оноос бага хэмжээтэй бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ үйлдвэрлэжээ. 2016 оны 2-3 хувийн агшилт (Голомт банкны эдийн засагчдын тооцоолол) бол 2012 оноос хойш үргэлжилсэн эдийн засгийн хүндрэлийн үр дүн юм.

2017 онд биднийг юу хүлээж байна вэ?

2016 оны дүгнэлт

2016 онд 2 эерэг үйл явдал болсон юм. Нэгд нь Оюу Толгой төслийн хоёрдугаар шатны хөрөнгө оруулалт оны хагасаас эхлэж, 2016 он дуусахад хагас тэрбум долларын нэмэлт хөрөнгө оруулалт хийгдэхээр төлөвлөгдсөн. Цаашид 2020 он дуустал жил бүр ойролцоогоор 1 тэрбум орчим долларын хөрөнгө оруулалт хийгдэх юм. Хоёрт нь нүүрсний үнэ гэнэт, огцом өсөв. Санаандгүй энэ явдлын дүнд дампуурлын ирмэг дээр байсан нүүрсний уурхайнууд маань сэргэж доллар орж ирж эхлэв.

Хэрэв дээрх хоёр үйл явдал болоогүй бол 2016 ба 2017 онуудад бүхэлдээ эдийн засгийн сүйрэл болж мэдэхээр нөхцөл байдалд бид байсан юм. Цааш унших

Стратеги, Эдийн засаг ба Санхүү

ХЭДЖИНГ: ХАНШИЙН ЭРСДЛЭЭС ЯАЖ ХАМГААЛАХ ВЭ.

10 гаруй жилийн өмнө Европийн холбооны хөнгөлөлттэй еврогийн зээл Монголд орж ирсэн юм. Төгрөгийн зээлийн хүү жилийн 20 гаруй хувьтай байхад уг зээл 8 хувьтай байв. Мэдээж хүмүүс бага хүүтэй зээл авахыг хүссэн. Харин зээл авсан хүмүүс дараа нь том алдагдалд орсон юм.

Учир нь USDMNT (1 USD хэдэн төгрөгтэй тэнцэж байгааг харуулна), EURUSD (1 евро хэдэн доллартай тэнцэж байгааг харуулна) ханшууд хоёулаа өсч зээлийн хүү нь үндсэндээ жилийн 32 хувь болсон хэрэг.

Тухайн үед USDMNT ойролцоогоор 17 орчим хувиар, харин EURUSD 7 орчим хувиар өссөн. Ийм учраас EURMNT нийтдээ 24 хувиар өссөн хэрэг. Зээлээ еврогоор буцааж төлөх ёстой байсан учир зээлдэгчид ийнхүү алдагдалд орсон юм.

Цааш унших

Бизнес, Менежмент, Стратеги

МОНГОЛД ИРЭХ ЖУУЛЧДЫН ТООГ ХЭРХЭН НЭМЭГДҮҮЛЭХ ВЭ?

Bloomberg Businessweek-ийн 2016 оны 3-р  сарын дугаараас дараах өгүүлбэр ихээхэн анхаарал татлаа. Утгачилбал, “Улаанбаатар хүртэл аялж, бүүр ариун цэврийн цаасаа биедээ авч очих хэрэгтэй болсоноо гайхуулдаг  жуулчид одоо Хойд Солонгос руу зүглэж байна.

Өөрөөр хэлбэл Монгол бол Хойд Солонгосоос ялгаагүй, өндөр эрсдэлтэй, нилээн зориг гарган байж очих улс юм байна л даа. Саяхан Америкийн иргэн Хойд Солонгосын нисэх буудлаас зурагт хуудас хуулж авсныхаа төлөө олон жилийн хорих ялаар шийтгүүлснийг сануулах юун. Монгол эсвэл Төвдөд очоод ирлээ гэх нь маш содон,  эрсдэлтэй сонсогддог юм байх. Ийм улсуудруу адал явдал хайгч, эрсдэл хийгч нар л аялах нь.

Уг нь аялал жуулчлалын салбараа хөгжүүлэхэд заавал өндөр хөгжилтэй орон байх шаардлагагүй. Жишээ нь Тайландчууд аялал жуулчлалаа амжилттай хөгжүүлснээр,  жилд 30 сая жуулчин хүлээн авч, 42 тэрбум долларын орлого олж байна. Энэ нь нэг жуулчнаас дунджаар 1,400 доллар олсон гэсэн үг.

Цааш унших

Бизнес, Стратеги

ГҮЙЦЭТГЭХ ЗАХИРЛЫН ЭРЭЛД

Дэлхийд алдартай Харвардын их сургуулиас хийсэн судалгаанаас үзэхэд гэр бүлийн бизнесийн 70% нь 2 дугаар үедээ, 90% нь 3 дугаар үедээ хаалгаа барьдаг гэжээ.  Энэ бол Америкийн статистик. Харин хэдэн жилийн өмнө Монголд ирсэн Тайванийн доктор, Азид 3 дугаар үедээ гэр бүлийн бизнесийн 80 гаруй хувь нь дампуурсан байдаг хэмээн итгэлтэйгээр хэлж байсан юм.

Үүнээс харвал ирэх 5-10 жилд манай 1990 оны үед эхэлсэн, нэгдүгээр үеийн бизнесмэнүүд гавъяаны амралтандаа сууж, бизнесээ шинэ захирлууд, шинэ эздэд шилжүүлнэ.

Цааш унших

Стратеги, Хүний нөөц